आज सेप्टेम्बर १० अर्थात विश्व आत्महत्या रोकथाम दिवस । आत्महत्या व्यक्तिले आफैंमाथि गर्ने एउटा गम्भीर अपराध हो । आत्महत्याको विविध कारणहरु छन् । समाजअनुसार आत्महत्याका कारण छन् । एकजना व्यक्तिले आत्महत्या गर्दा ती व्यक्तिसँग सम्बन्धित अनगिन्ती व्यक्तिको आत्माले पनि दुख पाउँछन् । पछिल्लो समय कोरोना भाइरस रोकथामका लागि सरकारले आव्हान गरेको लकडाउन र जारी निषेधाज्ञाको समयमा आत्महत्याका घटना बढ्दो क्रममा रहेको बताइन्छ । मकवानपुरमा पनि आत्महत्याका घटना बढ्दो क्रममा छ । आज विश्व आत्महत्या रोकथाम दिवसको सन्दर्भमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रवक्ता प्रहरी नायव उपरीक्षक ईन्द्रबहादुर रानासँग समाज संवाददाता संगी लामाले गर्नुभएको कुराकानीः

ईन्द्रबहादुर राना, प्रहरी नायव उपरीक्षक, जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुर

समाजः मकवानपुरमा आत्महत्याका घटना वर्षिक रुपमा कति रहेको छ ?
रानाः आत्महत्या वास्तवमा भन्ने हो भने अहिले सबै ठाउँमा समाज एउटा समस्याको रुपमा देखापरेको छ । यो विशेषगरी जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरमा मुद्दा दर्ता भएको हिसाबले हेर्ने हो भन्ने मकवानपुर जिल्लामा गत आर्थिक २०७६/२०७७ मा हामीसित जम्मा १ सय ४५ वटा मुद्दाहरु दर्ता भएको अवस्था छ । आत्महत्याबाट मृत्यु हुनेको संख्या १ सय ४५ रहेको छ ।

समाजः प्रहरीले अनुसन्धान गर्दा के कस्ता कारणहरुले आत्महत्या बढी हुने गरेको पाउनुभएको छ ?
रानाः आत्महत्यामा हामीले हेर्दाखेरी विशेषगरी लागूऔषधको नाशाको तालमा विभिन्न नाशालु पदार्थहरु प्रयोग गरेको अवस्थामा हामी पाउँछौं । त्यसैगरी विभिन्न किसिमका आर्थिक कारणले गर्दा मानिसहरु आत्महत्यामा संलग्न देखेका छौं । त्यसैगरी डिप्रेसनका कारणले गर्दा आत्महत्या गर्ने गरेको देखिएको छ ।

समाजः अहिले भइरहेको आत्महत्याका घटना रोक्न के कस्ता पहलकदमी चाल्नु पर्ने आवश्यकता देख्नुहुन्छ ?
रानाः यो आत्महत्या हामीले रोक्न सम्भव छ । त्यसकारणले हामीले विभिन्न किसिमका जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरु पनि समाजमा लिएर गएका छौं । सामुदाय–प्रहरी साझेदारी अन्तर्गत हामीले आत्महत्याबारे जनचेतनामूलक कार्यक्रम गर्दै आइरहेका छौं । आत्महत्याका घटनाको रोकथामका लागि विशेषगरी हामीले बहुआयामिक तरिकाले सोच्नु पर्ने हुन्छ । प्रहरीको एक्लो प्रयासले यो सम्भव छैन । तर पनि हाम्रो तर्फबाट सम्पूर्ण कोसिसहरु गरेका छौं । जनचेतना फैलाउने, हामीले सामुदाय–प्रहरी साझेदारी अन्तर्गत धेरै गरेका छौं । विशेषगरी यसमा के देखिन्छ भन्दा समुदायका व्यक्तिहरु, समाजका व्यक्तिहरु, विशेषगरी परिवारकै व्यक्तिहरुको यसमा ठूलो भूमिका हुन्छ । किनभने आत्महत्या विशेषगरी युवा उमेरदेखि ३० वर्षसम्मका व्यक्तिहरु संलग्न भएको तथ्याङ्कमा देखिन्छ ।

त्यो सन्दर्भमा जीवनका नयाँ नयाँ अनुभवहरु त्यो समय हुने, उनीहरु विभिन्न परीक्षामा सहभागी हुनुपर्ने त्यस कारणले उनीहरुलाई मानसिक तनाव धेरै आउने त्यही तनावको कारणले पनि आत्महत्या रोजेकोे हुनसक्ने देखिन्छ । त्यो सम्बन्धमा रोकथामको लागि विशेषगरी परिवारका सदस्यहरुले उसको पहिलाको क्रियाकलाप र अहिलेको क्रियाकलाप केही फरक हुन्छ । त्यो कुराहरु ख्याल गर्नुपर्ने हुन्छ । पहिलाको व्यवहार भन्दा फरक देखाउँदै छन् भने त्यो अवस्थामा हामीले त्यसको हेरचाह गर्ने, एक्लै नछाड्ने जस्ता कुराहरु ख्याल गर्नुपर्ने हुन्छ । यी कुराहरु ख्याल गर्नुभयो भने केही हदसम्म आत्महत्यालाई कम गर्न सक्छौं ।

समाजः परिवारका सदस्यले आत्महत्या गरेका परिवारबाट के कस्तो प्रतिक्रिया पाउनुभएको छ । आत्महत्या गर्नबाट रोक्न सकिन्थ्यो की ?
रानाः आत्महत्या रोकिने चिज हो । त्यस कारणले आत्महत्या रोक्न सम्भव छ । हामीले विभिन्न कार्यक्रमहरु मार्फत भन्दै आइरहेका छौं । यसका व्यक्तिहरुले उहाँको परिवार जो चाही आत्महत्या गर्नुभएको छ उहाँको परिवारको प्रतिक्रियामा त्यो सम्बन्धमा परिवारका सदस्यहरु मार्फत हामीले बुझ्ने क्रममा केहिलेकाहीँ उहाँहरुले डिप्रेसनको औषधी प्रयोग गर्दै हुनुहुन्थ्यो भन्ने किसिमका कुराहरु आउँछ । कहिलेकाहीँ उहाँहरु केही समयदेखि फरक व्यवहार गर्ने गरेको जस्ता कुराहरु उहाँहरु परिवार मार्फत खुबै आएको छ ।