हेटौंडाः महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक मन्त्रालयअन्तर्गत् मकवानपुरमा रहेको बाल सुधारगृहमा क्षमताभन्दा दोब्बरको संख्यामा बालक रहेका छन् । भवनको भौतिक संरचना अनुसार ३० देखि ३५ जनाको क्षमता भएको बाल सुधारगृहमा ७८ जना बालक रहेका छन् ।
हेटौँडा–११, थानाभ¥याङस्थित मकवानपुरको बाल सुधारगृहमा रहेका बालकमध्ये जबर्जस्ती करणी आभियोग लागेका ४० जना, कर्तव्य ज्यानका १ जना, लागूऔषधका ८ जना, चोरीका ३ जना, डाँका मुद्दाका २ जना छन् । यस्तै, सवारी ज्यान मुद्दाका २ जना, जबरजस्ती करणीसहित कर्तव्य ज्यानका १ जना, अप्राकृतिक मैथुनका २ जना, नकावजनी चोरी र आपराधिक उपद्रवका १ जना छन् । भक्तपुरबाट ल्याइएका १८ जनासमेत हाल ७८ जना बालक बाल सुधारगृहमा रहेका छन् ।
मकवानपुरमा रहेको बाल सुधारगृहको अवस्था कहालीलाग्दो छ । ४ वटा कोठामा ७८ जना बालक राखिएको छ । चर्पी २ वटामात्र रहेको छ । खेल मैदान छैन । शिक्षाको पहुँचबाट बालक वञ्चित हुनुपरेको छ । नेपालको संविधान २०७२ र बालबालिकासम्बन्धी ऐनबमोजिम बालबालिकालाई शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकुदका अधिकार भए तापनि मकवानपुरको बाल सुधारगृहमा रहेका बालकहरु शिक्षाबाट वञ्चित रहेका छन् । २०७५ असोज १४ गतेबाट माकवानपुरमा संघीय सरकारद्वारा सञ्चालनमा आएको बाल सुधारगृहमा आवश्यकताअनुसारको वातावरण छैन । सुधारगृहमा विभिन्न संस्था, व्यक्तिको सहयोगमा एउटा पुस्तकालय रहेको छ ।
सुधारगृहमा रहेका ४ जना बालकका लागि कक्षा ८ को परीक्षा दिने वातावरण मिलाउन हेटौंडा उपमहानगरपालिकासँग छलफल गरेको सुधार गृहका वार्डेन श्रवणकुमार पुडासैनी बताउनुहुन्छ । सरकारले १८ वर्षभन्दा कम उमेरलाई बालक भने तापनि सुधारगृहमा अहिले १८ वर्ष उमेरभन्दा माथिका ४ जना रहेका छन् । जसले गर्दा विभिन्न खालका घटना हुने गरेको उहाँको भनाइ छ ।
केही समयअघि भक्तपुर ठिमीस्थित बालगृहमा विवाद भएपछि त्यहाँका बालकहरुलाई विभिन्न बाल सुधारगृहमा स्थानान्तरण गरिएको थियो । भक्तपुरको उक्त बाल सुधारगृहबाट मकवानपुुरमा १८ जना बालकलाई ल्याइएको छ । वीरगञ्जमा रहेको सुधारगृहमा पनि झडप हुँदा १५ जना बालक घाइते भएका थिए भने नेपालगञ्जको बाल सुधारगृहमा भएको झडपमा १ जना बालकको मृत्यु नै भएको थियो । त्यहाँ ११ जना बालकहरु घाइते भएका थिए । मकवानपुरमा पनि सामान्य घटना भइरहने वार्डेन पुडासैनीले जानकारी दिनुभयो । गत जेठ महिनामा झडप हुँदा क्षति व्यहोर्नुपरेको उहाँ बताउनुहुन्छ ।
१८ वर्ष उमेर पूरा भएका र कैद नसकिएकालाई छुट्टै स्थानमा राख्नुपर्ने व्यवस्था भएपनि संरचना नहुँदा समस्या भएको सुधारगृहका कर्मचारीहरुको गुनासो छ । बाल सुधारगृहमा हुने घटनामा १८ वर्ष उमेर कटेकाहरुले समस्या निम्त्याएको कर्मचारीहरुको भनाइ छ । मकवानपुरको बाल सुधारगृहमा अहिले निजामतीका ५ जना र सुरक्षाकर्मी ९ जना रहेका छन् । सरकारले स्वास्थ्यको क्षेत्रमा पनि बाल सुधारगृहमा खासै लगानी गरेको छैन । सुधार गृहमा रहेका ४ जना दैनिक औषधी सेवन गर्ने बालक छन् । ‘सामान्य उपचारका लागि सरकारले व्यवस्था गरेको छ, केही ठूलो समस्या भएको अवस्थामा बालकको परिवार आफैंले खर्च बेहोर्नु पर्ने अवस्था रहेको छ’, वार्डेन पुडासैनीले भन्नुभयो ।
