आफ्नो अज्ञानताको आभास हुनु नै ज्ञानको प्रथम खुड्किला भने झै हरेक मानिससँग जान वा अनजानमा गल्ती अवश्य पनि हुन्छ र त्यो गल्तीको महसुस नभई नस्वीकारेसम्म ऊ दुनियाँको भिडमा यत्तिकै पछाडी पर्दछ । यस्तै कुरा छ कुलतको घाटाहरु जसले जीवनको संघर्षमय पललाई कुलतमा ढल्किन्छ । के हो त कुलत ? अनुभवीहरुले आफ्नो भनाइ भन्दछन्, “पानी र जवानी कहिल्यै फर्केर आउँदैन ।” कतिपय व्यक्तिहरु तनाव, चिन्ता, आफ्नै दुख, नराम्रो संगत सामान्य शब्दमा भन्ने हो भने जीवन जिउन नजानी नराम्रो लतमा लाग्नुु नै कुलत हो ।
कुलत खराब आनीबानी हो । विशेषगरी अहिलेको समयमा अत्याधिक आकांक्षा बोक्ने युवायुवतीले लागुपदार्थको लतमा लागी आफ्नो भविष्यका साथसाथै देशको साहारा नराम्रो स्थितिमा भएको देखा परिरहेको छ । हरेक बिहानी चियाको चुस्कीसँगै नयाँ समाचारसँगै कुलत, बलात्कार, चोरीको खबर कानमा गुञ्जिने गर्दछ ।
यही सन्दर्भमा कुरा छ लागुपदार्थको । लागुपदार्थ भनेको रसायनिक पदार्थ हो जुन शरीरका लागि प्रयोग गर्न नहुने पदार्थ हो । विश्वमा अनुमानित १९ करोड २० लाख व्यक्तिले गाँजाको सेवन गर्छन् र यसको दुर्व्यसनीका कारणले ७२ प्रतिशत व्यक्तिले अकालमा ज्यान गुमाउनु परेको छ । पारिवारिक कारण, सांस्कृतिक परम्परा तथा सामाजिक कारण, साथीसंगती जस्ता कारणले मानिसले लागुपदार्थ सेवन गर्ने गरेको पाइन्छ । व्यक्तिगत कारणले मात्र नभई विभिन्न बाह्य कारणले पनि मानिसलाई कुलतमा धकेल्छ । यस्ता कुलतले मानसिक चेतना, अनुभुति र मनोभावनालाई प्रभावित पारी बुझ्ने, सम्झने र सोच्ने शक्तिलाई विकृत तुल्याउँछ ।
व्यक्तिको सकारात्मक चेतना, मन र क्षमतालाई प्रत्यक्ष असर पार्दछ भने स्वास्थ्यलाई प्रतिकुल असर पार्दछ । कुलतका कारण घरपरिवारमा आर्थिक समस्या देखिनुको साथै झैझगडा तथा बेमेलको अवस्था देखापर्दछ । जुन समाजमा उच्च मात्रामा लागुपदार्थ सेवन गर्छ उक्त समाजमा हत्या, हिंसा र विभिन्न जघन्य प्रकृतिको आपराधिक घट्नाहरु बढी मात्रामा घट्ने गर्दछन् । यस्तै विभिन्न कारणले गर्दा घरबारविहीन हुने, बेरोजगारी बढ्ने, मृत्युदर बढ्ने र औषत आयुमा समेत नकारात्मक असर परिरहेको छ । यसका साथसाथै शारीरिक कमजोरी, शारीरिक विकासमा बाधा, बौद्धिक विकासमा समस्या, मनोबल कमजोर हुने, क्रोध, विरोध, शत्रु, अल्छिपना, खानामा अरुचि जस्ता अनेकौं समस्याहरु देखापर्दछ । लागुपदार्थ सेवनले धनसम्पत्तिको फजुल खर्च हुनुका साथै व्यक्तिको शारीरिक विकासमा प्रत्यक्ष असर पर्दछ ।
अब केही पाउनका लागि केही त्याग्नुपर्छ भने झैं यस्तो कुलतमा नफस्नका लागि यसको असरको असरको बारेमा थाहा पाउन जरुरी छ । आफ्नो मनभित्र त्यस्तो कुराप्रति इच्छा जगेर्ना नगरी प्रभावकारी सुधार कार्यक्रममा सहभागिता गर्ने, किशोरकिशोरीको अवस्थादेखि नै जनचेतना फैलाउन जरुरी पर्दछ ।
