हेटौँडा–४ स्थित नवोदय शिशु सदन माविले नवोदय इनोभेसन सेन्टर स्थापना गरेर शिक्षकका लागि प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालनको तयारी गरिरहेको छ । यही साउन १६ गतेबाट पहिलो चरणको शिक्षक प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालनको तयारी भइरहेको छ । शिक्षण पेशामा दक्ष जनशक्ति तयार पार्ने उद्देश्यले नवोदय शिशु सदन माविले नवोदय इनोभेसन सेन्टर नै स्थापना गरेर एक वर्षे शिक्षक प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागेको जनाएको छ । एक वर्षे शिक्षक प्रशिक्षण कार्यक्रमको सन्दर्भमा हामीले नवोदय इनोभेसन सेन्टरकी शिक्षक प्रशिक्षक रमिता दर्लामीसँग सम्पादक सुरेश श्रेष्ठले गर्नुभएको कुराकानीः
समाजः विद्यार्थीको नियमित गतिविधिहरु र सिक्ने सिकाउने प्रक्रिया कस्तो छ ?
दर्लामीः नवोदयकै कुरा गर्दा हामी सिकाइमा केन्द्रीत भएर जाँदैछौं ।
समाजः तपाइँहरु शिक्षक तालिमको तयारीमा हुनुहुन्छ । शिक्षक तालिमको अवधारणाको उद्देश्य, तपाइँहरुको उद्देश्य के हो ? यसलाई कसरी तपाइँहरुले सञ्चालन गर्ने तयारी गरिरहुनुभएको छ ?
दर्लामीः यो एकवर्षे तालिमको मुख्य उद्देश्य राम्रो शिक्षक उत्पादन गर्नु हो । हामी पाठ्यक्रममा शैक्षिक बहसहरुमा धेरै विद्यार्थीसँग कुरा गछौं । शिक्षकको बारेमा कुरा गछौं । हामीले अब खासमा राम्रो शिक्षक हुनुपर्छ भन्नेमा ध्यान दिइरहेका छौं । एक त शिक्षण क्षेत्रमा धेरै आकर्षण नभएको, विद्यालयले राम्रो शिक्षक, शिक्षा क्षेत्रमै लाग्छु भनेर आउनुभएको शिक्षकहरु एकदमै कम हुनुभएकोले उहाँहरु जस्ताका लागि एकवर्षे तालिम र कक्षा–१२ उत्तीर्ण गरेर बसेका विद्यार्थीका लागि शिक्षकहरुमा हुनुपर्ने आधारभूत विशेषताहरु प्रदान गर्न हामीले एकवर्षे डिप्लोमा कोर्षको तयारी गरेका हौं । अब यसमा हामीले पाठ्यक्रमको वेसमा रहेर, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (सिडीसी) को वेसमा रहेर कोर्षहरुको निर्माण गरेका छौं । हामीले जत्ति सक्दो विद्यार्थीलाई लक्षित गरेर यो तालिम सञ्चालन गरेका छौं ।
समाजः तपाइँहरुले केही समय पहिला पत्रकार सम्मेलन गरेर यो विषयमा जानकारी गराउनुभयो र कक्षा सञ्चालन गर्ने समय पनि नजिक आइसक्यो । यो तालिममा सहभागी हुनका लागि इच्छुकहरुको अकर्षण खोजी र सोधपुछ चाहिँ कस्तो पाउनुभयो ?
दर्लामीः सबैजनाले जान्न खोज्नुभएको छ । सोधीखोजी एकदमै धेरै छ । हेटौँडामा पहिलो पटक यस किसिमको तालिम आयोजना हुँदैछ । पहिलो पटक आयोजना गरेको भएर मानिसहरुलाई विश्वास गर्न अलि समय लाग्छ होला । तर पनि राम्रो सोधपुछ भइरहेको छ ।
समाजः यो प्रशिक्षणमा नयाँलाई प्राथमिकता दिँदै हुनुहुन्छ कि ? या जो अहिले नियमित रुपमा कार्यरत स्थायी र अस्थायी करार वा अन्य विविध प्रकारका नियुक्तिमा विद्यालयहरुमा शिक्षण गरिरहनुभएका शिक्षकहरुलाई प्राथमिकता दिँदै हुनुहुन्छ ?
दर्लामीः हाम्रो लक्ष्य भनेको नयाँलाई पनि भयो जुनसुकै विषय लिएर बस्नुहुने कक्षा १२ उत्तीर्ण गरेर बस्नु हुनेले एकवर्ष तालिममा सहभागी भएपछि एउटा क्षमतावान शिक्षक भएर निक्लनुहुन्छ । जो पढाइरहनुभएको छ उहाँहरुलाई पनि आफ्नो क्षमताको विकास गर्नुपर्ने हुन्छ । उहाँहरुलाई पनि अझै क्षमताको खाँचो हुन्छ । त्यसले गर्दा नयाँलाई त हुने नै भयो जस्ले काम गरिरहनुभएको छ उहाँका लागि पनि यो तालिम एकदमै उपयुक्त छ ।
समाजः कार्यरतहरुका लागि तालिममा सहभागी हुन मिल्नेगरी तालिमको समय कस्तो बनाउनुभएको छ ?
दर्लामीः जो काम गरिरहनुभएको छ उहाँहरुकै लागि भनेर हामीले बिहान र साँझको दुई सिफ्टमा तालिम सञ्चालन गर्ने तयारी गरेका छौं । कलेजमा पढ्ने विद्यार्थीको सन्दर्भमा कसैको बिहान कक्षा हुन्छ त कसैको दिउँसो या साँझ हुन्छ । त्यसले गर्दा फेरी हामीले विकल्प पनि राखेका छौं, बिहान र बेलुकाको कक्षा भनेर । उहाँहरुको मिल्ने समय कुन हो त्यही अनुसार बिहान वा बेलुका तालिममा सहभागी हुन सक्ने व्यवस्था गरेका छौं ।
समाजः साँझ विद्यालयको समयपछि कक्षा सञ्चालन हुन्छ ?
दर्लामीः साँझ विद्यालयको समयपछि कक्षा सञ्चालन हुन्छ । बिहान चाहिँ विद्यालय सुरु हुनु अघि कक्षा सकिसक्छ ।
समाजः तालिमको पाठ्यक्रममा के कुरालाई बढी जोड दिनुभएको छ तपाइँहरुले ?
दर्लामीः यसमा हामीले शिक्षणसँगै गतिविधि जुन चाहिँ हामी गराएर सिकाउँछौं । जुन हामीले अभ्यास गरेका छौं । काम गरिरहने शिक्षकहरुलाई हामीले प्रशिक्षण दिँदा र विद्यालय घुमिरहँदा विद्यार्थी केन्द्रित भएर पठनपाठन भइरहेको पाएनौं । त्यस कुरालाई मध्यनजर गरेर तालिम सञ्चालन गर्न लागेका हौं ।
समाजः नवोदयले पछिल्लो समयमा हेटौँडामा फरक ढंगले पठनपाठनको अभ्यास गरिरहेको छ ? यो तपाइँहरुको आफ्नै अनुभवले चाहिँ शिक्षकहरुको क्षमता विकास गर्नका लागि यस्तो तालिमको आयोजना गर्दै हुनुन्छ या यसलाई नयाँ खालको व्यवसाय गर्ने हिसाबले आयोजना गरेको हो ?
दर्लामीः हाम्रो अवश्यकता भनेको विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षा हो । जुन चाहिँ हाम्रो पाठ्यक्रममा छ । क्रियाकलापमुखी हुनुपर्छ भनेर कति हाम्रो पाठ्यक्रम पनि निर्माण भएको छ तर त्यो कार्यान्वयनमा आएको छैन । हामीले जुन कुरा विद्यालयमा अभ्यास गरिरहेका छौं । एकस्तरमा सफल भइसकेपछि हामीले आफूले सिकेको कुरा, अभ्यास गरेको कुरा सिकाएर राम्रो, दक्ष शिक्षक उत्पादन होस् भन्नका लागि यो तालिमको आयोजना गरेका हौं ।
