कोरोना भाइरसको विश्वव्यापी महामारीका कारण पर्यटन व्यवसायी ठप्प प्रायः छ । पर्यटकीयस्थलहरु सुनसान छन् । देशमै नमूनाको रुपमा स्थापित हेटौंडाको सहिद स्मारक पनि कोरोना महामारीको गम्भीर प्रभावमा परेको छ । कोरोना कहरकै विषयमा रहेर सहिद स्मारकका कार्यालय प्रमुख रामचन्द्र न्यौपानेसँग समाज सम्पादक सुरेश श्रेष्ठले गर्नुभएको कुराकानीः
समाजः लकडाउनको अवधिमा पर्यटकीय स्थल सुनसान छन् । सहिद स्मारक विकास समितिले सहिद स्मारकको व्यवस्थापन कसरी गरिरहेको छ । लकडाउनको अवधिका समस्या समाधानको योजना के बनाउँदै हुनुहुन्छ ?
न्यौपानेः लकडाउन एकदम अप्रत्यासित रुपमा भयो । हाम्रो निरन्तर आम्दानीको स्रोत भईरहने र विकास निर्माणका कामहरु हामीले नितरन्तर कुनै पनि नरोकी गरिरहने अवस्था हो । यो लकडाउन अप्रत्यासित हुँदाखेरी हामीले आधिजति कर्मचारीलाई विदामा राखेर ढोका बन्द गरेर भित्रभित्र केही निर्माणका कामहरु गर्दै रह्यौं । असार मसान्तसम्म त्यस्तै गर्दाखेरी लकडाउन खुल्ने अवस्था बनेन जसले गर्दा हामीलाई मर्माहतै बनायो । हामी यो वर्ष आर्थिक रुपमा विपन्न बन्यौ । प्रत्येक वर्ष सहिद स्मारकबाट एक, डेढ करोड रुपैयाँ आम्दानी हुने गर्दथ्यो । यस वर्ष विशेषगरी पर्यटन वर्ष मनाउने सन्दर्भ लगायत निर्माण भएको प्रजान्त्रितक पार्क विधिगत सम्मानीय राष्ट्रपति ज्यूबाट उद्घाटन गर्ने सन्दर्भमा हामीले व्यापक लगानी गरेर विभिन्न निर्माण कामहरु गर्यौं । ऋणमा रहेको अवस्था अप्रत्यासित लकडाउन हुँदा हामीलाई मर्माहत तुल्याएको छ । लकडाउन खुले पनि साविकको जस्तो आम्दानी हुने अवस्था कम छ ।
समाजः अहिले पर्यटकहरुको उपस्थिती व्यवस्थापनका हिसाबले कसरी चलाइराख्नु भएको छ ?
न्यौपानेः अहिले विशेषगरी जिल्ला बाहिरबाट पर्यटकहरु आएका छैनन् । स्थानीय र हेटौंडा बजारतिरका पर्यटकहरु आउने कारणले गर्दा बाहिर साबुन पानीले हातधुने व्यवस्था, सकेसम्म माक्स लगाएर भित्र प्रवेश गर्ने, ठूला कार्यक्रमहरु गर्न नपाउने गरी प्रवेश गराई रहेका छौं ।
समाजः अहिले विदाको समयमा के कति पर्यटक छन् र अरु सामान्य दिनमा के कति पर्यटक आइरहेका छन् ?
न्यौपानेः हामीले दुई वटा शनिबार चलायौं । दुईवटा शनिबार चलाउँदा लगभग अघिल्लो शनिबार स्थानीय बाहेक टिकट काट्ने ३ सय हाराहारीमा पर्यटकहरु आएका थिए । दोस्रो शनिबार ४ सय पर्यटकहरु आए ।
समाजः पर्यटकलाई आकर्षण गर्ने, त्यहाँ सुरक्षित ढङ्गले भ्रमण गराउने गरी कस्तो रणनीति र योजनाहरु बनाउनु भएको छ ?
न्यौपानेः खासै त्यस्तो योजना छैन । अहिले हामी यो बीचमा अस्तव्यस्त रह्यो । हामीले फुलैफुलको सुन्दर र मुलुकको एउटा नमूना रुपमा विकास भईरहेको सहिद स्मारक आकर्षक थियो । यो लकडाउनको अवधिमा हामीले त्यसलाई मर्मत सम्भार र रङ्ग रोगन गर्न नसकेको अवस्थामा अस्तव्यस्त छ । अहिले बिदा बसेका कर्मचारीहरुलाई बोलाएर आकर्षक बनाउने, गेट व्यवस्थापन गर्ने कामहरु गरिराखेका छौं ।
समाजः आर्थिक व्यवस्थापनका लागि के प्रयत्न गर्नुभएको छ ?
न्यौपानेः खासै त्यस्तो प्रयत्न गरेको छैन । हामीले सकेसम्म यसबाटै केही गरेर व्यवस्थापन गर्ने, यसमा कमाइ गरेर अलिअलि खर्च व्यवस्थापन गर्दै जाउँला भन्ने हाम्रो विचार रहेको छ ।
समाजः सहिद स्मारक खुल्यो भनेर पर्यटकलाई जानकारी गराउने गरी त्यस्तो अभ्यास के गर्नुभयो ?
न्यौपानेः त्यस्तो कुनै अभ्यास गरिएको छैन । वास्तवमा अझै पनि यस्ता स्थलहरु खोल्ने कुरो भइसकेको छैन । कतिपयले यसको आलोचना गरिरहेको छ । यो आलोचना गरिरहेको अवस्थामा सामान्य आउने जानेको लागि मात्र खुलेको हो । प्रचार प्रसार गरी खुलेको अवस्था छैन ।
समाजः त्यहाँ धेरै भिडभाड हुने स्थिति रह्यो भने तपाईहरुले के गर्नुहुन्छ ?
न्यौपानेः अहिले भिडभाड हुने सम्भावना छैन । यो कोरोनाको कारणले गर्दा मानिसहरु बाहिरबाट आउने सम्भावना छैन । आन्तरिक पर्यटकको रुपमा जिल्लाका मान्छेहरु आउने हुन् । त्यस्तो पहिला जस्तो व्यापक भिडभाड हुुने सम्भावना देखिँदैन ।
समाजः केहीको रोजगारी गुमेको छ । उहाँहरुको जिविका कसरी चल्ने देख्नु भएको छ ?
न्यौपानेः त्यहाँ प्रत्यक्ष रुपमा २ सयभन्दा बढी मानिसहरुले रोजगारी पाएका थिए । त्यहाँका व्यवसायीहरु र हाम्रो कर्मचारीहरु र करारमा रहेका कर्मचारी गरी करिब २ सयले रोजगारी पाएको अवस्था थियो । लकडाउनको २/३ महिनाको अवधिलाई विदामा बसेका कर्मचारीलाई दिने आधा तलब भन्ने कुरा गरेका छौं । आधा कर्मचारी कटौति गरेका छौं ।
समाजः मुख्यमन्त्री नै अध्यक्ष हुनुहुन्छ । अहिलेको समस्या समाधान गर्न मुख्यमन्त्रीले केही गर्नुभएको छैन ?
न्यौपानेः प्रदेश सरकारको तर्फबाट अनुदान दिने भन्ने कुरा हो । अनुदान दिन नमिल्ने भन्ने अवस्था रहेछ । कुनै निर्माणको सन्दर्भमा सहिद स्मारकमा खर्च गर्न लगानी गर्ने अवस्था हुने भएकोले अहिलेको समस्यामा समाधानका लागि केही गर्न नसकिएको अवस्था छ । त्यसकारणले हामीले आगामी दिनमा आउने पर्यटकहरुबाट कमाई गरेर अहिलेको घाटाको अवस्थालाई व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ ।
