समृद्ध समाज दैनिकमा कार्यरत स्वास्थ्य क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिएर समाचार लेख्ने संवाददाताको हरेक महिनाको १० गतेको एउटा जिम्मेवारी हुन्छ हेटौँडा अस्पतालको प्रसुती वार्ड र शल्यक्रिया वार्डमा पुगेर अघिल्लो एक महिना हेटौँडा अस्पतालमा कतिजना किशोरी आमा बने भन्ने विवरण लिनु । आफैं एक किशोरी हुँदै गर्दा हाम्री संवाददाताले हरेक महिना असाध्यै गम्भीर भएर, मनमा अनेकौं कल्पना गरेर किशोरी आमाका समाचार लेख्नुहुन्छ । तर, यो समाचारको नियमित लेखनले उहाँलाई लाग्दो हो यो समाचार लेखेर चैं के हुन्छ ? हरेक महिना किशोरी आमाको कथा पत्रिकाको प्राथमिक विषय बनिरहँदा सरोकारवालाले ध्यान किन नदिएको होला भन्ने हाम्रो सम्पादकीय समूहमा पनि बेला बेलामा विमर्श भइरहन्छ ।
प्रदेश सरकार मातहतको अस्पतालको एक महिनाको तथ्यांक हेर्दा पनि अत्यास लाग्दो हुन्छ । असोज महिनामा मात्रै ३३ जना किशोरी आमा बनेका छन् । कतिपय किशोरीले दोस्रो सन्तान समेत जन्माइसकेका हुन्छन् । जबकि नेपालमा २० वर्षभन्दा कम उमेरमा विवाह नै गैरकानुनी हुन्छ । अर्थात २० वर्षभन्दा कम उमेरमा विवाह गर्नु दण्डनीय अपराध हो । तर, यहाँ त विवाह मात्रै होइन, सन्तानलाभ अवस्था समेत आइसकेको छ । विवाह नै गैरकानुनी भए पनि जन्मिएको सन्तानको जन्मदर्ता हुन सक्दैन । जन्मदर्ता नै नहुँदा नवजात शिशुले दुख पाउनुपर्ने अवस्था रहन्छ । यी त भए व्यवहारिक कुरा ।
कानुनी र स्वास्थ्यका दृष्टिकोले बालविवाह र किशोरी आमाको कथा असाध्यै जटिल र गम्भीर विषय हो । कानुन विपरितको यत्तिधेरै क्रियाकलापलाई तीन तहको सरकार रहेको आजको व्यवस्थामा किन देखे–नदेखे गरिरहन्छ ? राज्यको दायित्वप्रति यतिबिघ्न नदेखे जस्तो गर्न पनि त नमिल्ला नि । जनताको पक्षमा काम गर्छौं भन्दै तीन तहको सरकारमा पुगेकाहरुले समाजमा भइरहेका यस्ता क्रियाकलापप्रति किन मौन बसिरहेका छन् ? हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको सन्दर्भमा भन्छौं भने त नगरप्रमुख नै महिला हुनुहुन्छ । ११ नम्बर वडा अध्यक्ष पनि महिला नै हुनुहुन्छ । स्थानीय सरकारमा खुला महिला र दलित महिला सदस्य समेत हुनुहुन्छ । स्थानीय सरकारको कार्यपालिका सदस्यमा पनि महिलाको उपस्थितिलाई सुनिश्चित गरिएको छ । तर, महिलाकै विषयमा यत्ति गम्भीर विषय उठान भइरहँदा देखे–नदेखे गर्नु व्यवहारिक होला ?
बालविवाह, किशोरावस्थामा सन्तान जन्माउने जस्तो जोखिमपूर्ण कार्यलाई न्यूनीकरण गर्न सरकार र नागरिक समाजको गम्भीर हस्तक्षेप जरुरी छ । हामीले समाचार, विचार प्रकाशन गरिरहँदा सरकारको मौनताप्रति प्रश्न गर्ने नागरिक समाजको पनि अभाव छ । हुन त हामी पनि नागरिक समाजकै एक अंग हौं । तर, हामीले एकपटक समाचार या विचार प्रकाशन गर्नु नै हाम्रो जिम्मेवारी हो । जसलाई हामीले निर्वाह गरिरहेका छौं भन्ने लाग्छ । समाजका अन्य पेशा, व्यवसायमा रहेका व्यक्तिले पनि यो मुद्दामा चासो दिनुपर्छ भन्ने हाम्रो बुझाई हो । अध्ययन, सिकाई, भविष्यको सुन्दर सपनाको परिकल्पना गदै विद्यालयमा रमाउँदै विश्वविद्यालय जाने तयारी गर्नुपर्ने किशोरीलाई आमा बन्नबाट रोक्ने जिम्मेवारीबाट जो कसैले आआफ्नो तर्फबाट भूमिका निर्वाह गरौं । यो निरन्तरको लज्जाको समाचारको अन्त्यको अपेक्षा गरौं ।
