हेटौँडाः देशभरका पालिकाले जस्तै मकवानपुरका १० वटै पालिकाले किसानलाई दुधमा अनुदान बाँडिरहेको छ । पालिकाले सूचना प्रकाशित गरी किसानलाई अनुदान लिन आग्रह गरिरहँदा किसान भने उत्पादन भएको दुख नबिकेर, बेचिसकेको दुखको पैसा नउठेर तनावमा छन् । सरोकारवालाले, स्थानीय सरकारले दुधको बजारीकरण र उपभोग बढाउन ध्यान दिन सकेको छैन । जिल्ला दुग्ध उत्पादक सहकारी संघले दुध संकलन नै रोक्न थालेको छ ।
संघले पदमपोखरी क्षेत्रबाट मंगलबार साँझ र बुधबार बिहान दुई छाक दुध संकलन नै गरेन । दुइ छाकमा करिब ५ हजार लिटर दुध संकलन नगरिएको संघका व्यवस्थापक कुमारमणि दाहालले जानकारी दिनुभएको छ । उत्पादनको तुलना माग न्यून भएकोले बाध्य भएर किसानले उत्पादन गरेको दुध संकलन गर्न नसकिएको व्यवस्थापक दाहालको भनाइ छ । संघले जिल्लाबाट दैनिक करिब ५० हजार लिटर दुध संकलन गरिरहेको छ । संघले मकवानपुर जिल्लाका १३ उद्योग, काठमाडौंको एक, भक्तपुरका ४ वटा, ललितपुरका ३ वटा, काभ्रेका २ र पोखराको एउटा उद्योगलाई दुध पठाउने गरेको छ । जिल्लाबाहिर करिब २५ हजार लिटर दुध निर्यात गर्दै आएको संघले जिल्लाभित्रै २५ हजार लिटर दुध खपत गर्नुपर्ने अवस्था छ ।
दुधको उत्पादनको तुलना माग कम भएकै कारण पाउडर दुध बनाएर राख्नुका साथै नौनी बनाएर समेत राखिएको छ । तर, अहिले पाउडर दुध र नौनी बनाएर भण्डारण गरेर राख्ने स्थानको पनि अभाव भएको दाहाल बताउनुहुन्छ । “एकातर्फ दुध बिक्दैन, अर्कोतर्फ दुध बेचेर पनि पैसा आउने अवस्था छैन”, व्यवस्थापक दाहालले भन्नुभयो, “डेरी उद्योगसँग संघले २७ करोड रुपैयाँ लिनुपर्ने छ भने किसानलाई २५ करोड रुपैयाँ तिर्नुपर्ने छ । बक्यौता उठाउनै कठिन भइरहेको छ ।”
संघमा आवद्ध भएका ५३ सहित कुल ६१ वटा सहकारी संस्थाबाट ४१ वटा चिस्यान केन्द्रमा संकलन भएको दुध संघले उद्योगसम्म पठाउने गरेको छ । संघले करिब ९ हजार किसानसँग दुध संकलन गरिरहेको छ । पछिल्लो समय दुधको उपभोक्ता मूल्यमा वृद्धि भएर पनि विक्री घट्नु, छिमेकी जिल्ला र भारतमा समेत दुधको मूल्य सस्तो हुनुले मकवानपुर जिल्लाका किसानले उत्पादन गरेका दुधको खपत कम हुँदै गएको दाहालको भनाइ छ ।
