–समर्पण न्यौपाने
साहित्यिक क्षेत्रमा बालबालिकाद्वारा बालबालिकाका लागि नै सञ्चालन गरिएको एउटा नमूना संस्था हो– नवसर्जक साहित्य चौतारी । स्थापनाको दोस्रो वर्ष पनि पुग्नै लाग्दा यस संस्थाले नवसर्जक केन्द्रित रहेर १५० वटा भन्दा बढी कार्यक्रमहरू सम्पन्न गरिसकेको छ । संस्थाका अधिकांश कार्यक्रम भर्चुअल माध्यमबाट आयोजना गरिए तापनि छोटो समयमा नै नवसर्जक साहित्य चौतारीले नेपाली साहित्य जगत्मा राम्रो स्थान बनाइसकेको छ ।
हुन त नवसर्जक साहित्य चौतारी आफैंमा एउटा नौलो अभ्यासको परिणाम हो । त्यतिबेला कोभिड १९ को प्रकोपले दुनियाँ त्रसित थियो । सारा विश्व आआफ्नै घरमा थुनिएको थियो । यस्तो अवस्थामा बालबालिकाको सिर्जनशीलता मर्न नदिन साहित्यकार दीपक गौतमद्वारा नवसर्जक केन्द्रित अनलाइन साहित्यिक प्रशिक्षणको थालनी गरियो । सुरुवातमा, हेटौंडाका नवसर्जकहरूमा मात्र केन्द्रित रहेर सञ्चालन गरिएको प्रशिक्षणले केही समयमै देश विदेशका नेपाली भाषी नवसर्जकहरूलाई आकर्षित गर्न सफल भयो । यसरी २०७७ को मङ्सिर महिनासम्ममा नवसर्जक केन्द्रित अनलाइन साहित्यिक प्रशिक्षणले साहित्यका विभिन्न विधामा प्रशिक्षित नवसर्जकहरूको एउटा पुस्ता निर्माण गरिसकेको थियो । यस्तो अवस्थामा यी नवसर्जकहरूलाई संस्थागत जिम्मेवारी दिएर यो अभियानलाई अझ प्रभावकारी बनाउने दूरदर्शी विचारका साथ प्रसन्ना चौलागाईको नेतृत्वमा नवसर्जक साहित्य चौतारीको स्थापना गरियो ।
हुन त अहिले साहित्यिक संघ संस्थाहरूको संख्या उल्लेख्य छ । तर, यी संस्थाहरू आफ्नो उद्देश्य भई सञ्चालनमा रहेको अवस्था छ । तर नवसर्जक साहित्य चौतारी स्थापनाको दिनदेखि नै साहित्य सेवा र नवसिर्जना प्रवर्तनको कार्यमा अनवरत लागिरह्यो । फलस्वरुप नवसर्जक साहित्य चौतारीले आफ्नो पहिलो भौतिक कार्यक्रम २०७८ साल माघ २४ गते साहित्य संगम मकवानपुरको सभाहलमा सम्पन्न गर्यो । त्यस लगत्तै संस्थाद्वारा राष्ट्रव्यापी माविस्तरीय कविता प्रतियोगिता आयोजना गरियो । यसका अलावा नवसर्जक केन्द्रित अनलाइन साहित्यिक प्रशिक्षणलाई निरन्तरता दिने काम पनि संस्थाले नै गर्यो ।
राम्रो लेख्न राम्रो पढ्नु पर्छ । प्रशिक्षण अभियानले नवसर्जकमा लेखन संस्कृति त विकास भइसकेको थियो त्यसका सँगसँगै पठन संस्कृतिलाई पनि अगाडि बढाउन रचना वाचन एवम् पुस्तक चर्चा कार्यक्रमको शृङ्खला पनि सुरू भयो । यसरी चौतारी सिर्जनशील पुस्ता निर्माण गर्ने आफ्नो लक्ष्यतर्फ थप अग्रसर देखियो । हामी यतिमै मात्र रोकिएनौं । २०७८ असोजदेखि त झन् नवसर्जक साहित्य चौतारीले रेडियो निकाससँगको “नवसिर्जना” रेडियो कार्यक्रम नै सञ्चालनमा ल्यायो । यसले नवसर्जकहरूको लेखन र पठन मात्र नभई वाक् कौशल वृद्धि गराउन पनि ठूलो भूमिका खेल्यो ।
संस्थाले गरेको नौलो प्रयोगहरूमा प्रादेशिक बाल कवि गोष्ठी पनि एक थियो । यस शृङ्खला अन्तर्गत प्रदेश १ देखि सुदुरपश्चिमसम्म सातै वटा प्रदेशका बाल साहित्य प्रवर्तक र उत्कृष्ट बाल कविहरूसँग हामीले साक्षात्कार गर्ने मौका पायौं जसले संस्थालाई प्रादेशिक रुपमा विस्तार गर्न मद्दत गर्यो । पुरस्कार र सम्मानकै हिसाबले संस्थाको गरिमा तौलनु त्यति उचित नहोला । तर पनि हेर्ने हो भने नवसर्जक साहित्य चौतारीले सञ्चालन गर्दै आएका साहित्यिक प्रशिक्षणहरूबाट प्रशिक्षित भएर नवसर्जकहरूले थुप्रै उपलब्धिहरू हासिल गरिसकेका छन् । यसरी संस्थाले नेपाली साहित्यलाई पारेको प्रभाव सर्वज्ञात र निर्विवादित छ ।
अतः नवसर्जक साहित्य चौतारीले छोटो समयमै धेरै उपलब्धिहरू हासिल गरिसकेको छ । नवसर्जकहरूले जिल्ला, प्रदेश र राष्ट्रियस्तरमा ख्याति कमाइसकेका छन् । नवसर्जक साहित्य चौतारीमा आबद्ध नवसर्जकहरू विभिन्न साहित्यिक पुरस्कारबाट सम्मानित भइसकेका छन् । तर पनि, हामीले अझै धेरै गर्न बाँकी छ । यहाँहरूको साथ, सहयोग र सदाशयता बिना यो संस्था अघि बढ्न नसक्ने भएकाले अबका दिनमा पनि सधै झैं यहाँहरूको साथ सहयोगको अपेक्षा प्रार्थनीय छ ।
(न्यौपाने नवसर्जक साहित्य चौतारीका महासचिव हुनुहुन्छ ।)
