हेटौंडाः बागमती प्रदेशको मकवानपुर जिल्लामा २० वर्षभन्दा कम उमेरमा आमा बन्ने किशोरीहरुको संख्या उल्लेख्य रहेको छ । जिल्लाका विभिन्न पालिकामा चालु आर्थिक वर्षको हालसम्म ४ सय २९ जना किशोरीहरु आमा बनेका छन् ।
मनहरी गाउँपालिका वडा नं ३, कालिटारमा बसोबास गर्दै आएकी किशोरी आशिका प्रजाले हालै एक सन्तानलाई जन्म दिएकी छन् । उनी १७ वर्षकै उमेरमा आमा बन्न पुगिन् । उनले ३ किलो तौलको छोरालाई जन्म दिएकी थिइन् ।
सचेतनाको कमी र भौगोलिक विकटताका कारणले उनको घरमा नै प्रसुति गराउने प्रयास गरिएको थियो । घरमा प्रसुति गराउन कठिनाई भएपछि अस्पताल लैजाने क्रममा बाटोमा नै प्रसुति भएको बताइएको छ । बाटोमा प्रसुति भएपछि आमा र बच्चाको स्वास्थ्य अवस्था कमजोर भएका कारण दुबैलाई हेटौंडा अस्पताल लागिएको थियो ।
समयमा अस्पताल पु¥याउन नसक्दा उपचारको क्रममा शिशुको मृत्यु भएको आशिकाका श्रीमान अम्बरबहादुर प्रजाले बताए । आशिका १६ वर्ष र अम्बर १८ वर्ष हुँदा वैवाहिक जीवनमा बाँधिएको उनीहरुले बताए । आशिका भन्छिन्– ‘मैले समयमा नै उपचार नपाएर यस्तो भयो । मलाई थाहा थिएन, गाउँमा स्वास्थ्य चौकी छ भनेर ।’
भौगोलिक विकटत, शिक्षा र चेतनाको कमी र गरिबीको मुख्य कारणले बालविवाह हुने गरेको छ । बालविवाहका कारण धेरै किशोरीहरु सानै उमेरमा विवाह गरी आमा बन्ने क्रम पनि बढ्दै गएको छ ।
मकवानपुर जिल्लाको १० वटा पालिकामा नै बालविवाह गर्नेको संख्या धेरै रहेसँगै २० वर्ष नपुगी सुत्केरी हुनेको संख्या पनि बढी देखिएको छ । जिल्लाका ४ वटा पालिकामा मात्रै २० वर्ष उमेर नपुगी ४ सय २९ जना आमा बनेका छन् । मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिकाभित्रमात्र ३ सय ९० जना २० वर्ष नपुगी आमा बनेका हुन् ।
यस्तै स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरको विवरणमा मकवानपुरमा चालु आर्थिक वर्षमा २० वर्षभन्दा कम उमेरका ७ सय ३९ जना महिलाले पहिलो पटक गर्भ जाँच गराएका छन् । जसमध्ये ४ सय २४ जना महिलाले चौथो महिनामा गर्भ जाँच गराएको स्वास्थ्य कार्यालयको तथ्यांकमा उल्लेख छ । यस्तै ३ सय ६९ जनाले प्रोटोकलअनुसार चार पटक गर्भ जाँच गराएका र जसमध्ये स्वास्थ्य संस्थामा ३ जना नवशिशु मृत्यु भएको अवस्थामा जन्मिएको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।
अञ्जना तामाङ
