घरेलु तथा साना उद्योग संघ मकवानपुरको गत चैत ३० गते सम्पन्न आठौं अधिवेशनले गणेशहरि उप्रेतीको अध्यक्षतामा नयाँ कार्यसमिति गठन गरेको छ । संघको नेतृत्व हासिल गरेपछि उप्रेतीले संघको गतिविधि कसरी अघि बढाइरहनु भएको छ ? संघको वर्तमान अवस्था तथा उहाँको भावी योजनालगायत विषयमा केन्द्रित रहेर अध्यक्ष गणेशहरि उप्रेतीसँग समाज संवाददाता संगी लामाले गर्नु भएको कुराकानीको सम्पादित अंश ः
समाजः घरेलु तथा साना उद्योग संघको नेतृत्व गर्ने अवसर पाउनुभएको छ, के–के आधारमा सर्वसम्मत नेतृत्वको अवसर पाउनुभयो तपाईंले ?
उप्रेतीः घरेलु तथा साना उद्योग संघमा ३ सयजना लघु तथा घरेलु उद्यमीहरु सदस्य छन् । त्यसमा महिला उद्यमीहरु पनि रहेका छन् । हामी सबै साना उद्यमी भएकाले एकआपसमा विरोधको भावना एकदम कम भएकाले सबैको चाहनाअनुसार सर्वसम्मत मैले नेतृत्वको अवसर पाएको हुँ ।
समाजः मकवानपुर जिल्लामा घरेलु तथा साना उद्योगमा के–कस्ता समस्याहरु छन् ?
उप्रेतीः मकवानपुर जिल्लामा घरेलु तथा साना उद्योगको मुख्य समस्या भनेको बजारीकरणकै हो । मकवानपुरमा कस्ता किसिमका सम्भावनाहरु छन्, कुन ठाउँमा के उत्पादन हुन्छ, कुन उत्पादन गरेर त्यसलाई सहजै बजारीकरण गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा खासै अध्ययन भएका छैनन् । हामीले पनि त्यसलाई कसरी लाने र कसो गर्ने भन्ने किसिमको ठोस योजना बनाउन सकेका छैनौं । सरकारी निकाय तथा राजनीतिक तहमा बस्नेहरुले पनि यस्ता कुराहरुको खासै मूल्याङ्कन गरेनन् ।
उद्योगी व्यवसायीमा पनि उद्योग वाणिज्य संघजस्ता ठूला व्यावसायिक संस्थाप्रति चासो बढि भएको देखिन्छ । कसरी उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्व हातपार्ने, के भनेर चुनावमा जाने अनि चुनाव कसरी जित्नेमात्रै कुरामा बढी ध्यान गइरहेको छ । मकवानपुरलाई औद्योगिक जिल्ला बनाउने, हेटौंडालाई आर्थिक समृद्धिको शहर बनाउने कुरामा कसैको सोच भएन । त्यसैले लघु तथा साना घरेलु उद्योगहरुको उत्पादन वृद्धि गर्ने, बढीभन्दा बढी रोजगारीको अवसर प्रदान गर्ने र उत्पादन भएका सामानहरु सबै ठाउँमा पुर्याउने हाम्रो चाहना हो ।
समाजः साना तथा घरेलु उद्योगहरु सञ्चालन हुँदाखेरी हुने फाइदाहरुचाहिँ के–के छन् ?
उप्रेतीः साना तथा घरेलु उद्योग सञ्चालन हुँदा घरमा नै बसेर अधिकांश काम गर्छन्, रोजगारी पाउँछन् । आफ्नो घरमा बसेर फुर्सदको समयमा सामानहरु उत्पादन गर्ने गर्छन्, जसले गर्दा उनीहरुको आर्थिक समृद्धि हुने गर्दछ । विदेशहरुमा पनि लघु तथा साना उद्योग संघहरुले घरमै बसेर काम गर्ने गर्छन् र यहाँसम्म सामान आइपुग्छन् । हाम्रोचाहिँ कसरी लागत खर्च बढी भयो, कसरी भएन, के गर्ने भन्ने कुरा भएन । साना–साना उद्योगहरु फस्टाएपछि मात्र आर्थिक विकास हुन्छ, जिल्लाको विकास हुन्छ ।
समाजः अधिकांशले देखासिकी गरेरै घरेलु तथा साना उद्योगहरु सञ्चालन गरेको देखिन्छ । घरेलु तथा साना उद्योगहरु सञ्चालन गर्दा के–के कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ ?
उप्रेतीः सबैभन्दा पहिला उद्योग गर्ने मानिसहरुले यहाँ कस्तो उद्योग गर्दा ठीक हुन्छ, कस्तो किसिमको कच्चा पदार्थहरु छ, मकवानपुरमा कुन सामानको बजार राम्रो छ त्यसको अध्ययन गरेर त्यस किसिमको उद्योग सञ्चालन गरेमा सफल हुन सकिन्छ ।
समाजः तपाईंहरु कुनै व्यवसाय गर्नुभन्दा पहिला यो कुरामा ध्यान दिनुहोस् है भनेर आफ्ना सदस्यहरुलाई कसरी जानकारी दिइरहनुभएको छ ?
उप्रेतीः नेपालमा चाहिँ के देखियो भने, अहिले हाम्रो घरेलु तथा साना उद्योगहरुले, मन्त्रालयले, विभागले विभिन्न बजेटहरु छुट्याएको छ । त्यो पनि दिने, मान्छेहरु चाहिँ कामको भन्दा भत्ताका लागि प्रशिक्षणमा आउने र एउटै भत्ता पाउन मान्छेले ५ किसिमको सीप सिक्ने तर काम नगर्ने अवस्था बढ्दै गएको छ । जे काम गरिरहेको छ, यो काम नै ठूलो हो, म आफूले गरिरहेको कामलाई नै राम्रो बनाउँदै लैजान्छु, यसैबाट म निर्वाह गर्छु भन्ने दृढता व्यवसायीमा हुनुपर्छ । एउटै व्यवसायलाई निरन्तररुपमा सञ्चालन गरियो भने त्यसले व्यवसायबाट लाभ लिन सक्छ ।
समाजः कुनै व्यक्तिले स्वलगानीमा साना तथा घरेलु उद्योग सञ्चालन गर्न सक्दैन ? घरेलु कार्यालयमा गएर दर्ता गर्नु किन जरुरी छ ?
उप्रेतीः घरेलुमा नै गएर किन दर्ता गर्नुपर्छ भने नेपाल सरकारले घरेलुमा दर्ता गरेर आयकर तिरेरमात्र उसले उत्पादन गरेको सामान बिक्री गर्न र बैङ्कबाट ऋण लिन पाउँछन् । नेपाल सरकारले त्यसको मूल्याङ्कन गर्छ, त्यसले काम गरेको छ भन्ने रेकर्ड राख्छ । घरेलुमा दर्ता गरेन भने मालसामानहरु अन्त लगेर बिक्री गर्न सकिँदैन, बैङ्कबाट ऋण पाउँदैन र उसको सामान बजारीकरण हुन पाउँदैन । अहिले महिलाहरुले ऋण लिएको छ भने बैङ्कले ५ प्रतिशतमा ऋण उपलब्ध गराइरहेका छन् । कसैले उद्योग दर्ता गर्न पाएन, सकेन, दर्ता गर्नुपर्यो, सहयोग र सहजीकरण चाहियो भने दर्ता हुन इच्छुकहरुले बायोडाटा ल्याएपछि दर्ता गर्न हामीले एक जना स्टाफ राखेका छौं ।
समाजः सरकारले विभिन्न खालका कार्यक्रमहरु सञ्चालन गरिहेको छ, यसबाट लघु तथा साना घरेलु उद्योगले चाहिँ कत्तिको लाभ प्राप्त गरेको छ ?
उप्रेतीः यसले लघु तथा साना घरेलु उद्योगलाई कुनै पनि फाइदा भएको छैन । जस्तो कुषि र पशुपालनमा नेपाल सरकारले ठूलो अनुदान रकम प्रदान गरेको छ । त्यो अनुदान उनीहरुले उत्पादनमा नदिएर लागतमा दियो । बिक्रीमा सरकारले अनुदान दिनुपर्ने, तर बिक्रीमा अनुदान नदिएर उद्योग दर्ता गरेपछि मात्र अनुदान दियो । अनुदानचाहिँ ठूलाबडा र ठूला टाउकाहरुलाई, जसको पहुँच छ, तिनीहरुले लिए । गाउँमा बसेर साना व्यवसाय गर्नेलाई कुनै अनुदान भएन । अरबौं लगानी गर्नेहरुले ३–५ प्रतिशत ब्याजमा कृषि ऋणहरु लिएर बसेका छन् । प्रदेश सरकारले अथवा केन्द्र सरकारले पनि बिक्रीमा अनुदान दिनुपर्छ । कति उत्पादन भएको छ, त्यसअनुसार सरकारले अनुदान दिनुपर्छ । सबै अर्बपतिहरुले सरकारको अनुदान र सहुलियत कर्जा लिएर जग्गाहरु किन्ने गरेको पाइन्छ । अहिले सरकारले हे¥यो भने कुनै पनि अनुदान दिएको कृषि फर्म कसैको पनि छैन । अनुदान लिए, पैसा लगे गए । त्यस्ता कार्यलाई सरकारले रोक्नुपर्छ ।
समाजः अहिले घरेलु तथा साना उद्योगको नेतृत्व तपाईंको हातमा छ, तपाईंको योजना कस्तो रहेको छ ?
उप्रेतीः मैले अब नीति निर्माण तहमा बस्ने मानिसहरुसँग भेट्ने, उनीहरुलाई हाम्रा समस्या तथा कठिनाईहरु बताउने र उनीहरुको कुरा सुन्ने गरिरहेको छु । घरेलु तथा साना उद्योगको हितमा नीति तथा कार्यक्रम ल्याउन सुझाव दिने योजना मैले अघि सारेको छु । नेपाल सरकारले अहिले १३ प्रतिशत भ्याट लगाएको छ । अब लघु तथा साना उद्योगहरुलाई सरकारले ५ प्रतिशतमात्र भ्याट लगाउनुपर्छ भन्ने हाम्रो माग रहेको छ । ठूला उद्योगहरुसँग लिनेभन्दा साना उद्योगसँग लिने करमा छुट भयो भने घरेलु उद्योग सञ्चालन गर्न सजिलो हुन्छ र लागत खर्च कम हुन्छ । यसले सरकारले दिने अनुदानको दुरुपयोग पनि हुन पाउँदैन । यस कुरामा सरकारले ध्यान दिनुपर्छ ।
